عبدالکریم گل گون نشریه علمی تخصصی فقهی و حقوقی عرشیان فارس 2821-0611 5 18 2026 08 23 Intellectual Property–Based Revenue Model for Iranian Sports Clubs: A Comparative Study of Successful Global Models الگوی درآمدزایی مبتنی بر مالکیت فکری برای باشگاه‌های ورزشی ایران با مطالعه تطبیقی با مدل‌های موفق جهانی 40 50 246476 10.22034/jlpa.2026.246476 FA میلاد گشتیل گروه حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران 0009-0008-2992-9071 محمدعلی شیخ موحد گروه حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران Journal Article 2026 05 15 Despite its vast economic potential, Iran’s sports industry remains dependent on traditional sources of income-such as ticket sales and state sponsorships-and fails to capitalize on its intangible assets, including trademarks, image rights, and industrial designs. The purpose of this study is to design an intellectual property (IP based revenue model for Iranian sports clubs, with a focus on football. Adopting a descriptive-analytical and comparative methodology, the research first extracted key IP concepts from credible international sources and national studies (including the Sports IP Protection Model and reports by the Iranian Parliamentary Research Center). It then analyzed Iran’s current situation and, through a comparative study of successful global models, proposed a five-step framework. According to the Parliamentary Research Center, “the persistent weakness in enforcing intellectual property laws is the main reason clubs are deprived of commercial sales.” The national IP protection model identifies nine major categories for sports-related IP protection in Iran. Although more than 10,000 trademarks have been registered in Iran’s sports sector, the numbers of inventions and industrial designs remain negligible. The proposed model consists of five steps: 1- Comprehensive audit of IP assets; 2- Trademark registration in relevant classes; 3- Image-rights agreements with players; 4- Licensing contracts with manufacturers; 5- Monitoring implementation, combating counterfeits, and ambush marketing. Implementation of this framework can generate sustainable income for Iranian clubs and contribute to the industrial development of sports as a key outcome of IP protection. It is recommended that the Ministry of Sport, the Football Federation, and the Intellectual Property Center of the Organization for Registration of Deeds and Properties facilitate realization of this model through revising standard club contracts, educating managers, and establishing effective monitoring mechanisms. صنعت ورزش ایران علی‌رغم ظرفیت‌های عظیم اقتصادی، همچنان به درآمدهای سنتی (بلیت، اسپانسری‌های دولتی) متکی است و از دارایی‌های نامشهود خود مانند علائم تجاری، حقوق تصویر و طرح‌های صنعتی بهره‌برداری نمی‌کند. هدف این پژوهش، طراحی الگوی درآمدزایی مبتنی بر مالکیت فکری (IP) برای باشگاه‌های ورزشی ایران با تأکید بر رشته فوتبال است. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و تطبیقی، ابتدا مفاهیم کلیدی IP را از منابع معتبر بین‌المللی و مطالعات داخلی، طراحی مدل حمایت از حقوق مالکیت فکری در ورزش ایران. طراحی مدل حمایت از حقوق مالکیت فکری در ورزش ایران و مرکز پژوهش‌های مجلس، استخراج کرده، سپس وضعیت موجود ایران را تحلیل و در نهایت با مطالعه تطبیقی مدل‌های موفق جهانی، الگویی پنج‌گامه ارائه داده است. گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد که «همواره ضعف در اجرای قوانین مربوط به حقوق مالکیت معنوی به‌عنوان دلیل اصلی محرومیت باشگاه‌ها از فروش اقلام تجاری» است. طراحی مدل حمایت از حقوق مالکیت فکری در ورزش ایران نیز ۹ طبقه اصلی را برای حمایت از IP در ورزش ایران شناسایی کرده‌اند. علی‌رغم ثبت بیش از ۱۰,۰۰۰ علامت تجاری در حوزه ورزش ایران، تعداد اختراعات و طرح‌های صنعتی بسیار ناچیز است. الگوی پیشنهادی مشتمل بر پنج گام است: ۱- ممیزی جامع دارایی‌های IP2؛ - ثبت علامت تجاری در طبقات مرتبط؛ ۳- انعقاد قراردادهای حقوق تصویر با بازیکنان؛ ۴- عقد قراردادهای مجوزدهی با تولیدکنندگان؛ ۵- نظارت بر اجرا و مبارزه با کالاهای تقلبی و بازاریابی کمین. اجرای این الگو می‌تواند ضمن ایجاد درآمد پایدار برای باشگاه‌های ایرانی، به «توسعه صنعتی ورزش» به عنوان پیامد اصلی حمایت از IP منجر شود. توصیه می‌شود وزارت ورزش، فدراسیون فوتبال و مرکز مالکیت معنوی- سازمان ثبت اسناد و املاک کشور با اصلاح قراردادهای نمونه باشگاهی، آموزش مدیران و ایجاد ساز و کارهای نظارتی مناسب، زمینه تحقق این الگو را فراهم آورند. https://www.jlpa.ir/article_246476_55bec1304bd15fff5651feb3cce1cf3d.pdf