نشریه علمی تخصصی فقهی و حقوقی عرشیان فارس

نشریه علمی تخصصی فقهی و حقوقی عرشیان فارس

تبیین مبانی فقهی اندیشه‌های آیت‌الله خامنه‌ای در موضوع "حمایت از کالای ایرانی"

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
چکیده
رهبر انقلاب اسلامی، "اقتصاد مقاومتی" را به‌صورت جامع تبیین نشده، لذا دلالت قواعد فقهی و مستندات قرآنی و روایی موضوع بررسی شد. آیاتی که بر موضوع دلالت دارند در شش دسته تقسیم‌ بندی گردید: اعتقاد به رزاقیت خدا، اقامه قسط و همیاری، عدم اعتماد به ظالم، هشیاری و خودباوری و آمادگی، استقامت و اعتدال در زندگی، عدم سلطه کفار. روایات نیز درچهار‌دسته طبقه‌بندی شد: تأکید بر تلاش برای کسب و کار، عبادت بودن کسب روزی حلال، عزّت در تلاش برای کسب روزی حلال، بهترین راهبرد مقابله با اقدامات سلطه‌گرانه مطرح و برموضوع "حمایت از کالای ایرانی" به عنوان ستون فقرات اقتصاد مقاومتی اصرار نموده‌اند. تاکنون مبانی اندیشه‌های فقهی ایشان در این زمینه اکتفا به توانمندی‌خود و خودداری از وابستگی به دیگران. همچنین تعداد نه قاعده یافت شد که بر موضوع دلالت داشت که این قواعد عبارتند از: نفی سبیل ، لا‌ضرر، حفظ نظام، سلطنت، ولایت حاکم، حرمت اعانت بر اثم، الامتناع بالاختیار لاینافی الاختیار، اتلاف، احترام مال المسلم و عمله. نتیجه اینکه: موضوع، از زیربنای متقن فقهی برخوردار است. این پژوهش از نوع نظری و با روش تحقیق کیفی (توصیفی، تحلیلی) صورت پذیرفته است.

-       ابن حیون، نعمان‏، دعائم الإسلام، قم: مؤسسة آل البیت علیهم السلام، چاپ دوم، ج2،1385ق.
-       ابوطالبی، مهدی، «نقش علمای شیعه در حمایت از تولید ملی و کار و سرمایه ایرانی در دوره قاجار»، مجله تاریخ اسلام در آینه پژوهش، سال 10، 5-26، 1392ش.
-       احسایى، ابن ابى جمهور، عوالی اللئالی العزیزیة، قم: دار سید الشهداء للنشر، چاپ اول، ج1، 1405ق.
-       آخوند خراسانى، محمد کاظم، حاشیة المکاسب (للآخوند)، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، چاپ اول، 1406ق.
-       اردبیلى، احمد، مجمع الفائدة و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ اول، ج8، 1403ق.
-       اردبیلى، احمد، زبدة البیان فی أحکام القرآن، تهران: المکتبةالجعفریة لإحیاء الآثارالجعفریة، چاپ اول، بی‌تا.
-       انصاری، مرتضى، کتاب المکاسب (للشیخ الأنصاری، ط- الحدیثة)، قم: کنگره جهانى بزرگداشت شیخ اعظم انصارى، چاپ اول، ج3، 1415ق.
-       بجنوردى، سید محمد، قواعد فقهیه (بجنوردى، سید محمد)، تهران: مؤسسه عروج، چاپ سوم، ج1، 1401ق.
-       بهرامی احمدی، حمید، قواعد فقه، جلد دوم، قاعده لاضرر، تهران: نشر دانشگاه امام صادق (ع)، چاپ دوم، 1390ش.
-       بهرامی احمدی، حمید، قواعد فقه، جلد یکم، مختصر هفتاد و هفت قاعده فقهی حقوقی (با تطبیق بر قوانین)، تهران: نشر دانشگاه امام صادق (ع)، چاپ اول، 1394ش.
-       جلائیان نیا، علی اکبر و دیگران، «حمایت از تولیدات ملی و قاعده نفی سبیل»، مجله تخصصی نور، شماره 105، 129-148، 1394.
-       حرّ عاملى، محمد، وسائل الشیعة، قم: مؤسسه آل البیت علیهم السلام، چاپ اول، ج3و17، 1409ق.
-        حرّ عاملى، محمد، هدایة الأمة إلى أحکام الأئمة - منتخب المسائل، مشهد: مجمع البحوث الإسلامیة، چاپ اول، ج6، 1412ق.
-       حکیم، محسن، مستمسک العروة الوثقى، قم: مؤسسة دارالتفسیر، چاپ اول، ج12، 1416ق.
-       حکیمى، محمدرضا و دیگران، الحیاة، ترجمه احمد آرام‏، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامى، چاپ اول، ج1، 1380ش.
-       خلخالى، محمد مهدى، الحاکمیة فی الإسلام، قم: مجمع اندیشه اسلامى، چاپ اول، 1425.
-       خمینى، روح الله، کتاب البیع (للإمام الخمینی)، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، چاپ اول، ج2، 1421ق.
-    خمینى، روح الله (1424ق)، توضیح المسائل (محشّى امام‌خمینى)، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ هشتم، ، ج2.
-       خمینى، روح‏الله، صحیفه امام، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، چاپ پنجم، ج15، 1389ش.
-        خمینی، روح‌الله، ولایت فقیه (حکومت اسلامی- ویرایش جدید)، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، چاپ اول، بی‌تا.
-       شعیری، محمد، جامع الأخبار( للشعیری)، نجف: مطبعة حیدریة، چاپ اول، بی‌تا.
-       صدر، محمد، ماوراء الفقه، بیروت: دارالأضواء للطباعة و النشر و التوزیع، چاپ اول، ج7، 1420ق.
-       صدوق، محمّد، من لایحضره الفقیه، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ دوم، ج3و4، 1413ق.
-       عبدالهی عابد و دیگران، «راهکارهای قرآن برای رونق اقتصادی»، فصلنامه سراج منیر دانشگاه علامه طباطبایی، دوره 5، شماره 16، پاییز 93، صص 130-109، 1393.
-       عریضى، على بن جعفر علیهما السلام، مسائل علی بن جعفر و مستدرکاتها، قم: مؤسسه آل البیت (ع)، چاپ اول، 1409ق.
-       عوده، عبدالقادر، بررسی تطبیقی حقوق جزای اسلامی و قوانین عرفی- جلد اول: حقوق جزای عمومی، ترجمه حسن فرهودی نیا، تهران: نشر احسان، نشر احسان، چاپ اول، 1394ش.
-       فیض کاشانى، محمد محسن، الوافی، مصحح: ضیاءالدین حسینى اصفهانى، اصفهان: نشر کتابخانه امام امیرالمؤمنین علی (ع)، چاپ اول، ج20، 1406ق.
-       قمی، عباس، مفاتیح الجنان، قم: انتشارت پارسایان، چاپ چهارم، 1384ش.
-       کاشف­الغطاء، محمد حسین، تحریر المجلة، نجف اشرف: المکتبة المرتضویة، چاپ اول، ج1، 1359ق.
-       کلینى، محمد، الکافی (ط- الإسلامیة) ، تهران: دارالکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، ج2و4و5، 1407ق.
-       کرمی، محمد مهدی و پورمند، محمد، مبانی فقهی اقتصاد اسلامی، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه­ها (سمت)، مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی، چاپ دوازدهم، 1391ش.
-       لارى، عبدالحسین، مجموعه مقالات، قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة، چاپ اول، 1418ق.
-       لنکرانى، محمد فاضل، رساله توضیح المسائل (فاضل) ، قم: [بی­نا]، چاپ صد و چهاردهم، 1426ق.
-       مجلسى، محمد باقر، بحار الأنوار، بیروت: مؤسسة الطبع و النشر، چاپ اول، ج63 و100، 1410ق.
-       محقق داماد، مصطفی، قواعد فقه- بخش جزایی، تهران: مرکز نشر علوم اسلامی، چاپ سی و دوم، 1394ش.
-               مصطفوى، محمد کاظم، مائة قاعدة فقهیة، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ چهارم، 1421ق.
-       مطهری، مرتضی، مجموعه آثار استاد شهید مطهرى، تهران: انتشارات صدرا، چاپ هفتم، ج20و21، 1384ش.
-       مکارم شیرازى، ناصر، استفتائات جدید (مکارم)، قم: انتشارات مدرسه امام على بن ابى طالب (ع)، چاپ دوم، ج3، 1427ق.
-       میبدی، میر حسین، شرح دیوان منسوب به امیرالمؤمنین علی‌ بن ابی‌طالب (ع)، مقدمه و تصحیح رحمانی، حسن و سید ابراهیم اشک شیرین، تهران: مرکز پژوهشی میراث مکتوب، چاپ سوم، 1390ش.
-        نجفى، محمد حسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، چاپ هفتم، ج31و41، 1404ق.