نشریه علمی تخصصی فقهی و حقوقی عرشیان فارس

نشریه علمی تخصصی فقهی و حقوقی عرشیان فارس

بررسی آثار استکبار در سرنوشت اجتماعی انسان از نگاه قرآن و روایات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
مؤسسه تفسیر و علوم قرآن
چکیده
کبر، حالتی روحی است که طی آن، انسان خود را برتر از دیگران می‌بیند. در حقیقت با ایجاد کبر، تکبر در انسان نمایان می‌شود. در کاربردهای قرآنی، واژه ‏های کبر، تکبر و استکبار معنایی نزدیک به هم دارند. کبر موجب می‌شود که صاحب آن، شناخت‌ها و باورهای خود را برتر از هرگونه شناخت و باور دیگری بپندارد و بدین‌وسیله، از ورود به مسیر تفکر و در پی حق بودن محروم بماند. استکبار در آیات قرآن و روایات به عنوان یک رذیلت اخلاقی برشمرده شده است و موجب ایمان نیاوردن به آیات الهی می‏ گردد. در حقیقت، شیطان در ابتدا مقرب درگاه الهی بود و به دلیل استکبار، مطرود وملعون گردید. انسان‏ ها نیز در صورتی که با این رذیلت اخلاقی همراه شوند، عاقبت گرفتار خواهند شد. ما در این پژوهش با تکیه بر مطالعات کیفی و کتابخانه ای و با شیوه فیش برداری و چک لیست، با توجه به اهمیت استکبار در سرنوشت اجتماعی انسان، به دنبال این هدف هستیم که از نگاه قرآن و روایات، مسئله استکبار و آثار آن را در سرنوشت اجتماعی انسان، مورد ارزیابی و تحلیل قرار دهیم.
کلیدواژه‌ها

منابع و مآخذ:
-     قرآن کریم
-     اسکندری. محمدحسین، 1367، مستضعفین و مستکبرین از دیدگاه قرآن و عترت، مجله نور علم­المهر، شماره 28.
-     پوریا. علی، 1398، نقش انتخاب نادرست در سرنوشت انسان و جامعه، سایت خبری کیهان/ نیوز، کد خبر182693.
-     تمیمی آمدی. عبد الواحد بن محمد، ۱۴۱۰ه.ق.، غررالحکم و درر الکلم، ج2، ج5، ج6، ترجمه جلال‌الدین حسینی، دار الکتاب الإسلامی، قم.
-     تنهاوی. محمدعلی بن علی، 1996، کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم، ج 1، نشر مکتبه لبنان ناشرون.
-     جوینی پور. سیما، پیروزفر. سهیلا، 1397،  گونه شناسی استکبار و ماهیت آن در قرآن کریم، دوفصلنامه علمی  پژوهشی مطالعات قرآن و حدیث، سال دوازدهم، شمارة اول (پیاپی 22).
-     حُوِیزی. عبدعلی بن جمعه، 1383، تفسیر نور الثقلین، ج2.
-     خمینی. روح الله، 1358، صحیفه امام، ج 7 ، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، تهران.
-     شیخ صدوق، توحید، ج 1.
-     طبرسی. فضل بن حسن، 1372، ج6 و ج7، تفسیر مجمع البیان.
-     عفتی. قدرت اله، 1389، استکبار از دیدگاه امام خمینی (ره)، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)، موسسه چاپ و نشر عروج.
-     علی پوریا، 1394، تعیین سرنوشت انسان ، سایت خبری کیهان/ نیوز، کد خبر 49615.
-     فقیه. حسین، 1381، نگاهی گذرا به دنیا و آخرت در آیینه آیات و روایات، نشریه معرفت، موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره).
-     قرائتی. محسن، 1374، تفسیر نور، ج2، ج7
-     کریمی والا. محمدرضا، 1388، کارویژه‌های حکومت دینی در قبال فرهنگ و باورهای اجتماعی در آموزه‌های علوی، ماهنامه معرفت شناسی، شماره 145.
-     کلینی. محمد بن یعقوب، کافی ، ج5.
-     مجلسی. محمدباقر بن محمدتقی، بحار الانوار، ج 5.
-     محمد بن مسعود إبن عیاش السلمی السمرقندی، تفسیر عیاشی، ج 2.
-     مدرس آشتیانی. میرزا مهدی، 1390، تعلیقه منظومه سبزواری، ج 2، نشر زهیر، چاپ اول.
-     مکارم شیرازی. ناصر، و دیگران، 1364، تفسیر نمونه، ج4 -  ج11 ج14 ج20 ج21، دارالکتب الاسلامیه.
-     --------------------، 1379، جامعه سالم در پرتو اخلاق، به کوشش محمد حسین محمودی، مدرسه امام علی بن ابی طالب(ع)، قم.