نشریه علمی تخصصی فقهی و حقوقی عرشیان فارس

نشریه علمی تخصصی فقهی و حقوقی عرشیان فارس

مطالعه و بررسی تحلیلی قاعده سوق المسلمین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه معارف دانشگاه فرهنگیان شیراز
چکیده
فقها و بعضاً حقوق­دانان، قاعده سوق‌المسلمین را در آثاری با عنوان قواعد فقهی بحث کرده‌اند. هم­چنین در علم اصول به عنوان یکی از اَمارات، به صورت پراکنده درباره حُجّیت آن بحث شده است. فقها به این قاعده برای استنباط حکم شرعی در برخی باب‌های فقهی مانند صلاة، طهارت، تجارت، اَطعمه و اشربه و صید و ذباحه استناد کرده‌اند. به گفته برخی فقیهان، از آنجا که درستی بعضی از معاملات مانند خرید و فروش حیوانات و گوشت و پوست و اجزاء دیگر آن و هم­چنین خوردن گوشت آنها بر این قاعده مبتنی است، در صورت حجیت نداشتن این قاعده، این معاملات با مشکل مواجه می‌شود و بنابراین هر فرد مسلمان باید اقدام به ذبح حیوان کند که باعث عُسر و حَرَج و اختلال نظام مسلمانان و در نتیجه بی‌رونقی بازار آنان می‌شود. بر اساس این قاعده خریدوفروش گوشت و اجزا (پشم، پوست، چرم و...). حیوانات حلال‌گوشت در کشورهای اسلامی مباح است و بر پاکی و طهارت آن حکم می‌شود. در این مقاله به بررسی این قاعده به صورت تحلیلی و توصیفی می ­پردازیم.
کلیدواژه‌ها

منابع و مآخذ:
-       قرآن کریم
-       ابن نجیم، زین الدین بن ابراهیم (1298ق)؛ الاشباه و النظائر، مصر، قاهره: مطبعة وادی النیل.
-       الاشقر عمر بن سلیمان (2012م)؛ تاریخ الفقه الاسلامى، اردن: مکتبة الفلاح.
-       انصارى، مرتضی (1411ق)؛ مکاسب، قم: دار الذخائر.
-       انصارى، مرتضی بن محمدامین (1377)؛ فرائد الاصول، چ3، قم: مجمع الفکر الاسلامی.
-       بجنوردی، میرزاحسن (1401)؛ ترجمه القواعد الفقهیه، چ1، قم: پیام مصطفی.
-       بهبهانی، محمد باقر (1377)؛ الرسائل الفقهیة،چ2، قم: مؤسسه علامه وحید بهبهانی.
-       تهانوى، محمد علی (1996م)؛ کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم، چ2، لبنان، بیروت: مکتبة ناشرون.
-       حرعاملى، محمد بن الحسن (1412ق)؛ وسائل الشیعه، لبنان، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
-       زرقاء، مصطفى احمد (1418ق)؛ المدخل الفقهى العام، سوریه، دمشق: دار القلم.
-       سبحانى، جعفر (1381)؛ تهذیب الاصول (تقریرات درس امام خمینى)، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار الامام الخمینی(س).
-       سبزواری، محمد باقر (1364)؛ ذخیرة المعاد فی شرح الإرشاد، چ2، مؤسسة آل البیت علیهم‌السلام لإحیاء التراث.
-       سیدمحمدتقى حکیم (1427ق)؛ الاصول العامة للفقه المقارن، قم: مجمع جهانی اهل بیت(ع).
-       شهید اول، محمدبن‌مکی؛ حکیم، سیدعبدالهادی (1398)؛ القواعد و الفوائد، چ2، قم: مجمع ذخائر اسلامی.
-       شهید ثانی، زین الدین بن علی، مسالک الافهام الی تنقیح شرایع الاسلام [محقق حلی]، چ2، قم: مؤسسه المعارف الاسلامیه.
-       شیخ طوسی، محمد بن حسن (1364)؛ تهذیب الأحکام فی شرح المقنعة للشیخ المفید، چ4، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
-       طباطبائی حکیم، سید محسن (1374)؛ مستمسک العروة الوثقی، چ2، قم: مؤسسه دار التفسیر.
-       طریحى، فخرالدین بن محمد(1375)؛ مجمع البحرین، چ4، تهران: مرتضوی.
-       فاضل دربندى، آقا بن عابد (1284ق)؛ الخزائن الاحکام، چ1، قم: مؤلف.
-       فاضل هندی، محمد بن حسن اصفهانی (1376)؛ کشف اللثام و الابهام عن قواعد الاحکام، چ1، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
-       فیاض، محمد اسحاق (1419ق)؛ محاضرات فى اصول الفقه (تقریرات درس آیة‏الله سیدابوالقاسم خوئى)، چ1، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم. دفتر انتشارات اسلامی.
-       قرافى، أحمد بن إدریس بن عبد الرحمن المالکی (1421ق)؛ الفروق، مصر، قاهره: دارالسلام.
-       کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق)؛ الکافی، چ4، دار الکتب الإسلامیة.
-       محقق بحرانی، شیخ یوسف (1359)؛ الحدائق الناضره فی احکام العتره الطاهره، چ5، قم: مؤسسة النشر الاسلامی التابعة لجماعة المدرسین.
-       مصطفوی، سید محمد کاظم (1401)؛ مائة قاعدة فقهیة، چ1، قم: انتشارات جامعه مدرسین.
-       مقدس اردبیلی، احمد (1379)؛ مجمع الفائده و البرهان فی شرح ارشاد الاذهان، چ3، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه.
-       میرزای قمی، میرزا ابوالقاسم بن محمدحسن جیلانى، معروف به محقق قمى و میرزاى قمى ()؛ مناهج الاحکام، چ1، قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم، مؤسسة النشر الإسلامی.
-       نابلسى، عبد الغنی بن اسماعیل بن عبد الغنی (1143ق)؛ کشف الخطائر عن الاشباه و النظائر، المملکة العربیة السعودیة، الریاض: مرکز الملک فیصل للبحوث والدراسات الاسلامیة.
-       نائینی، محمد حسین غروی (1376)؛ رسالة الصلوة فی المشکوک، چ2، قم: مؤسسه آل البیت(ع) لاحیاء التراث.
-       نراقی، مولی احمد بن محمد (1373)؛ مستند الشیعة فی أحکام الشریعة، چ2، قم: مؤسسة آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث.