نشریه علمی تخصصی فقهی و حقوقی عرشیان فارس

نشریه علمی تخصصی فقهی و حقوقی عرشیان فارس

بررسی حق حبس زوجه و نقش آن در حق ازدواج برای زوج در پیش گیری از جرم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد رامهرمز، ایران
2 گروه حقوق، واحد رامهرمز، دانشگاه ازاد اسلامی رامهرمز، ایران
چکیده
حق حبس یکی از مهم ­ترین حقوق قانونی و شرعی زوجه است؛ استفاده از حق حبس و امتناع از وظایف زناشویی تا زمان دریافت مهریه ممکن می­‌باشد. در اصطلاح حقوقی حق حبس به معنای حق امتناع طرفین در انجام تعهدات خود در برابر شخص مقابل تا زمان دریافت حق و حقوق خود می­ باشد. این حق هم در ماده 388 قانون مدنی برای عقد بیع و هم ­چنین در ماده 1085 قانون مدنی برای عقد نکاح به رسمیت شناخته شده است. بر اساس قانون مدنی کشور جمهوری اسلامی ایران زن تا زمانی که مهریه ­اش به وی پرداخت نشده است، حق دارد که از تمکین در برابر همسرش خودداری کند تا زمانی که مهریه به او پرداخت شود. این قاعده در قانون مدنی نیز منعکس شده است. بر اساس قانون مدنی، زن تا دریافت مهریه حق دارد به خانه شوهر نرود. این شرایط که اصطلاحاً تحت عنوان استفاده از حق حبس توسط زوجه شناخته می­ شود، مبتنی بر قاعده انصاف است. یکی از آثار مهمی که استفاده از حق حبس توسط زن دارد این است که در صورت استفاده از حق حبس، زن کماکان از حق نفقه برخوردار می ­باشد؛ در این پژوهش که به روش توصیفی صورت گرفته است، حق حبس زوجه و نقش آن در حق ازدواج برای زوج در پیش ­گیری از جرم را مورد بررسی قرار می ­دهیم و ابعاد مختلف آن را واکاوی خواهیم نمود.

تازه های تحقیق

 

کلیدواژه‌ها

 

  • منابع و مآخذ:

    الف. قوانین

    • قانون مدنی (مصوب 1307 شمسی)
    • قانون حمایت خانواده (مصوب 1391 شمسی)
    • کنوانسیون قراردادهای بیع بین‌المللی کالا (مصوب ۱۹۸۰ میلادی)

    ب. کتب، مقالات و پایان نامه ها

    • احمدی، عباس (1398 ش)، «حق حبس در نکاح»، گفتمان فقه و اصول، سال دوم، شماره 5، صفحه 27 تا 52.
    • اخلاقی، سیدمحمدباقر ؛ باریکلو، علیرضا (1400 ش)، «تحلیل رأی وحدت‌رویۀ شمارۀ 708 هیئت‌ عمومی ‌دیوان‌عالی کشور مطابق موازین فقهی ـ حقوقی»، فقه و حقوق خانواده، شماره 74، صفحه 5 تا 32 .
    • اسدی، محمد؛ شجاعی، سیدمحمد ؛ امیدی فرد، عبدالله (1400 ش)، «نقدی بر مشروعیت حق حبس در عقد نکاح»، مطالعات اسلامی زنان و خانواده، شماره 14، صفحه 87 تا 110 .
    • پارسا پور، محمدباقر؛ عیسایی تفرشی، محمد (1388 ش)، «نظریه عمومی حق حبس در تعهدات متقابل»، دو فصلنامه علمی حقوق تطبیقی، دوره 0، شماره 17، شماره پیاپی 76، صفحه 3 تا 22.
    • توکلی کیا، امید (1393 ش)، «مبانی حق حبس در فقه امامیه و حقوق ایران »، دادرسی، شماره 107، صفحه 50 تا 55 .
    • جهان‌دیده، انسیه (1392 ش)، «تزاحم حقوق زوجین»، کارشناسی ارشد حقوق خصوصی دانشگاه شهید باهنر کرمان، استاد راهنما: علی رفیعی‌مقدم استاد مشاور: ایوب احمدپور.
    • جلیلوند، مجتبی (1398 ش)، «مطالعه تطبیقی حق حبس در عقود در فقه و حقوق»، اولین کنفرانس بین المللی دین,معنویت و کیفیت زندگی.
    • حسینی عاملی، سید محمدجواد (بیتا)،«مفتاح الکرامه فی شرح قواعد العلام»، بی جا: مؤسسة آل البیت (ع).
    • خانی، زهره (بیتا). «حق حبس»، دانشنامه جهان اسلام، صفحه 606 تا 611.
    • خواجه‌زاده، امیر ؛ حسینی‌میقان، سیدروح‌اله (1397 ش)، «حق حبس زوجه و ابهامات موجود در رویه قضایی»، حقوقی دادگستری، شماره 102 ، صفحه 35 تا 54 .
    • دهقان نژاد، رضا؛ محب الرحمان، محمدعلی (1397 ش)، «تاملی فقهی در خصوص ماده ١٠٨٥ قانون مدنی»، نامه صدوق، سال اول، شماره 2 ، صفحه 35 تا 43 .
    • رحمتی فر، سمانه (1401ش)، «حمایت حقوقی از زنان دربرابر خشونت خانگی»، دو فصلنامه بین المللی حقوق بشر، دوره 17، شماره 1 – شماره پیاپی 33، صفحه 165 تا 186.
    • رضازاده، حسین (1400 ش)، «شرأیط ازدواج مجدد با توجه به قانون حمایت خانواده مصوب 1391»، کارشناسی ارشد حقوق خصوصی دانشگاه شمال، استاد راهنما: یوسف نورائی.
    • ره پیک، سیامک؛ جانباز سوادکوهی، علی (1391 ش)، «اثر تمکین عام در سقوط حق حبس زوجه»، رویه قضایی، شماره 1، صفحه  74 تا 104 .
    • سالاری، سیدحسین (1399 ش)، «بررسی تجویز ازدواج مجدد در صورت عدم تمکین زوجه با تأکید بر رویه قضایی»، کارشناسی ارشد حقوق خصوصی دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد، استاد راهنما: محمد حسین جعفری.
    • سپاهی، فاطمه؛ رییسی، شیما؛ آذرکیش، فاطمه (1394ش)، «خشونت زوجین در روابط خانوادگی»، همایش ملی روانشناسی و مدیریت آسیب های اجتماعی.
    • سلیمانی، نوید؛ مسعود زاده، محمدرضا (1395 ش)، «بررسی مصادیق نفقه و چگونگی اعمال آن در قانون حمایت از خانواده مصوب سال 1391»، مطالعات علوم سیاسی، حقوق و فقه، سال دوم، شماره 2، صفحه 120 تا 130 .
    • شاهبازی، مصطفی؛ قاسمی‌حامد، عباس؛ سعیدی، محمدعلی ؛ قوامی، محمدعلی ؛ متین نیا، علیرضا (1400 ش)، «واکاوی «حق حبس»در نهاد خانواده با تاکید بر «فرض اعسار زوج»»، آموزه های فقه مدنی، شماره 23، صفحه 271 تا 296 .
    • شاهنوش فروشانی، محمدعبدالصالح (1397 ش)، «بررسی امکان اعمال حق حبس در اقاله» ، فصلنامه رأی (مطالعات آرأی قضایی)، دوره 5، شماره 14، صفحه 93 تا 102 .
    • شعبانپورالمشیری، الهه ؛ رهبر، مهدی ؛ ویسی، محمود (1400 ش)، «ماهیت فقهی - حقوقی حق حبس در عقود با نگاهی به اسناد بین‌المللی»، فقه، سال بیست و هشتم، شماره 4، صفحه  139 تا 165.
    • شهبازی، عبدالوهاب (1387ش )، «حق حبس در عقد نکاح»، چاپ اول، تهران: انتشارات کتابخانه ‌گنج ‌دانش.
    • صفایی، سید حسن؛ امامی، اسدالله (1371 ش)،  «حقوق خانواده»، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم.
    • صلیبا، جمیل؛ صانعی دره بیدی، منوچهر (1366ش)، «فرهنگ فلسفی»، چاپ اول، تهران: انتشارات حکمت.
    • طریحی، فخر الدین بن محمد (1375 ش)، «مجمع البحرین«، محقق: احمد حسینی اشکوری، تهران: المکتبه المرتضویه، چاپ سوم.
    • عظیم زاده اردبیلی، فائزه (1390 ش)، «حق حبس در نظام حقوقی خانواده در اسلام»، فقه و حقوق خانواده، شماره 54،  صفحه 5 تا 27.
    • علامه حلی ( 1421 ق)، «تحریر الاحکام الشرعیه»، جلد 4، قم، بیتا.
    • علی نژادی، محسن؛ علی نژادی، زهرا (1397 ش)، «حق حبس مهریه زوجه در حقوق موضوعه»، نشریه قانون یار ، دوره 2، شماره8،  صفحه 227 نا 
    • علی‌پور، فاطمه (1400 ش)، «حق حبس و ارتباط آن با عقد نکاح»، چاپ اول، تهران: نشر سته بان.
    • عمید، حسن (1375 ش)، «فرهنگ عمید»، چاپ یازدهم، تهران: انتشارات جاویدان.
    • فرحی، معصومه سادات؛ امیدی فرد، عبدالله؛ راغبی، محمدعلی (1399 ش)، «بازکاوی فقهی حقوقی آراء وحدت رویه ۷۰۸ و ۷۱۸ در پرتو ادلّه مشروعیت حق حبس زوجه»، فقه و مبانی حقوق اسلامی، دوره پنجاه و سوم، شماره 2، صفحه  353 تا 370 .
    • فردی، مجید؛ طاهرخانی، مصطفی؛ بهرامی، مجتبی (1399 ش)، «ماهیت حق حبس در حقوق ایران و انگلستان» ، ششمین کنفرانس ملی علوم انسانی و مطالعات مدیریت.
    • قیوم زاده، محمود (1390 ش)، «بررسی فقهی، حقوقی چگونگی حق حبس در نکاح»، پژوهش های فقه و حقوق اسلامی، شماره 26، صفحه  153 تا 180.
    • کرمی، هادی (1396 ش)، «تحلیل منطقی حق حبس در حوزه نکاح»، پژوهش ملل، دوره دوم، شماره 22، صفحه141 تا 155.
    • گراوند، خداداد (1398 ش)، «تحلیل فقهی تاثیر تمکین در حق حبس زوجه: (با نگرشی به قانون حمایت خانواده مصوب 1391)»، چاپ اول، تهران: نشر قانون یار.
    • گنج خانلو، عزت اله (1398 ش)، «شرأیط و نوآوری در حق حبس در حقوق موضوعه و فقه امامیه»، سومین کنفرانس ملی نوآوری و تحقیق در علوم انسانی، مدیریت و معارف اسلامی.
    • مرادی، خدیجه (1395 ش)، «حق حبس زوجه با وجود اعسار زوج»، دانش حقوق مدنی، شماره 9،  صفحه  58 تا 67.
    • مرادی، روح الله؛ جرفی، عبدالامیر (1396 ش)، «بررسی حق حبس در ایران»، دومین کنفرانس ملی حقوق، الهیات و علوم سیاسی.
    • مرتاضی، احمد؛ زبردست، سمیه (1397 ش)، «اثر اعسار زوج بر حق امتناع زوجه از تمکین در فقه اسلامی، حقوق ایران و افغانستان»، مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی، شماره 49، صفحه 73 تا 90 .
    • معطوفی، سارا (1395ش)، «بررسی خشونت خانگی در حقوق ایران»، کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرمشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر قدس، استاد راهنما: سجاد اختری ، استاد مشاور: محمد علی امام هادی .
    • میر داداشی، سید مهدی (1388ش)، «حق حبس زوجه با تکیه بر فقه امامیه»، حقوق اسلامی، شماره 21، صفحه 7 تا 30.
    • نجفی الجواهری، الشیخ محمد حسن (1362 ش)، «جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام »، مترجم: قوچانی، محمود ، چاپ هفتم، بیروت: دار الإحیاء التراث العربی.
    • نوذری فردوسیه، محمد ؛ عباس حمید، محمد‌مهدی (1397ش)، «بازپژوهی فقهی‌حقوقی شرأیط اعمال حق حبس زوجه در عقد نکاح»، مطالعات فقهی حقوقی زن و خانواده، سال اول، شماره 2 ، صفحه 83 تا 109 .
    • نیکو، محدثه؛ آزیز، سیدمحسن (1399ش)، «نگاهی به گستره فقهی حقوقی تمکین و موارد موجه بودن عدم آن در حقوق ایران و فقه مذاهب خمسه»، فقه و حقوق نوین، شماره 4، صفحه 87 تا 105 .