نشریه علمی تخصصی فقهی و حقوقی عرشیان فارس

نشریه علمی تخصصی فقهی و حقوقی عرشیان فارس

امکان‌سنجی بطلان اعمال حقوقی سفهی با توجه به مبانی فقهی و حقوقی آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، واحد یزد ، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران
2 کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تفت
چکیده
وضع حقوقی اعمال حقوقی سفهی توسط فرد بالغ عاقل رشید یکی از موارد مورد اختلاف به جهت مجهول بودن شناخت مبانی آن می‌باشد بحث بر این مسئله که می‌توان چنین اعمالی را ابطال نمود و طریق اثباتی برای آن متصور می‌باشد یا خیر و این‌که پاسخ به این مسئله در قانون مستقیم و شفاف نیست طریقه نیل به این مسئله با روش توصیفی تحلیلی با هدایت اصل صد و شصت و هفت قانون اساسی و ماده سه قانون آیین دادرسی مدنی میسر خواهد بود. در این طریق رهیافت‌های اکل مال به باطل فلسفه تحریم ربا و روایت حبان بن منظر ملاک‌های اثبات و قابلیت ابطال معامله فرد سالم با طریقه ثبوتی را معرفی می‌نماید . بنابراین ماحصل جستارهای این پژوهش بطلان نسبی اعمال سفهی می باشد. از طرفی اینکه اگر چه بعضی اعمال از دایره منطق و لزوم قدرت تشخیص ضرر و زیان بیرون باشد به معنای عدم قدرت تشخیص و لزوم اعلام بطلان اعمال سفهی نیست. مطابق آنچه که از مبانی بطلان اعمال سفیه استظهار می گردد، لزوم تشخیص نفع مادی در معاملات به صورت کلی نمی تواند یک ضابطه مستقل و لایتغیر باشد، بلکه عقود احسانی تا جایی که بر فرض ارث بری ورثه سبب فقر نگردد، با توجه به هدایت مقام قضایی جهت تشخیص مدعی و منکر، اثبات سفهی بودن بر عهده ورثه است، و فروض مقنن صحت وقوع عقود احسانی و اعمال غیر عاقلانه از منظر تجار در حیطه معاملات روز مره و تأمین مایحتاج روزانه می باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


منابع و مآخذ:
- قرآن
- ابن منظور، ابوالفضل جمال الدین محمدبن مکرم، لسان العرب، ج 1 و 6 و 13 ،بیروت، 1426 و 1414 ه ق.
- ابن‌قدامه، عبدالله بن احمد،المغنی، قاهره، المنار، 1367ق.
- احسان پور, سید رضا, & رستمی, محمد. (1400). مطالعه تطبیقی اسباب، معیارها و مبانی حجر در حقوق خصوصی و کیفری. تعالی حقوق, 7(4), 2-27.
- امامی، سید حسن. (1384)، حقوق مدنی. تهران: انتشارات اسلامیه.
- سید احمد حسینی حنیف، مطالعات فقه اسلامی و مبانی حقوق سال هفتم ، پاییز و زمستان 1392 شماره 28.
- جعفری لنگرودی، محمدجعفر، وصیت ـ ارث، تهران، دانشگاه تهران، 1392ش.
- حلی، محقق ، ابوجعفرنجم‌الدین جعفر بن‌ حسن. (1364). شرایع الاسلام. ج۲ ، تهران، انتشارات دانشگاه.
- حسین پور مقدمی و عیوضی، 1394، اشتراکات و افتراقات حجر در مذاهب خمسه، فقه و مبانی حقوق اسلامی, 8(4), 67-88.
- شهید ثانی، زین‌­الدین بن علی،الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة، قم، کتابفروشی داوری، 1410ق.
- شهیدثانی، الروضه البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة، ج۱، قم، مرکز نشر دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۶۷، چاپ سوم.
- شهید اول، محمد بن مکی، اللمعة الدمشقیة، ج۱، قم، مرکز نشر دفتر تبلیغات اسلامی، 1410.
- همو، مسالک الأفهام الی تنقیح شرائع الإسلام، قم، مؤسسة المعارف الإسلامیه، 1413ق.
- صفایی، حسین و قاسم زاده، مرتضی 1400؛ حقوق مدنی اشخاص و محجورین، سمت، شماره 28.
- صفایی، سید حسین. (1389). حقوق مدنی، دوره مقدماتی. تهران.   
- صباغی ندوشن, مریم, & حائری, محمدحسن. (1396). تأملی در قاعده‌انگاری بطلان معاملات سفیهانه با تأکید بر آیه ممنوعیت اکل مال به باطل. مجله پژوهش های فقه و حقوق اسلامی, 12(44), 57-78.
- علیرضا عالی پناه،مصطفی شفیع زاده خولنجانی، محمد صادقی، نشریه آموزه‌های فقه مدنی » بهار و تابستان 1392 شماره7۹.
- عبداله خدابخشی، نشریه فقه اهل بیت » تابستان و پاییز 1391 شماره70-71.
- علی کرمی، رضا 1396، مکاتب و ادیان، نشر قلمگاه، شماره 1.
- فرح‌زادی, علی‌اکبر, کشاورز, علی, ملکی, محمدامین. ضابطه‌انگاری نفوذ تصرفات بیمار متصل به موت با رویکردی بر فقه اسلامی و حقوق ایران. دوفصلنامه فقه مقارن, 1400; 9(18): 149-173.
- فاطمه حسین پور مقدمی. اشتراکات و افتراقات حجر در مذاهب خمسه. فقه و مبانی حقوق اسلامی, 1394; 8(4): 67-88.
- کاتوزیان، ناصر، حقوق خانواده، ج9، تهران، چ چهارم، شرکت سهامی انتشار، 1394 ش.
- یزدانی, غلامرضا. تصرفات مالی ولی در نفس محجور از دیدگاه فقه مذاهب اسلامی. دو فصلنامه فقه مقارن, 1399; 8(16): 177-196.