نشریه علمی تخصصی فقهی و حقوقی عرشیان فارس

نشریه علمی تخصصی فقهی و حقوقی عرشیان فارس

علل تقدم فسخ بر امضاء در روابط قراردادی و اثر آن بر حق فسخ مشترک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق خصوصی،واحد شیراز،دانشگاه آزاد اسلامی.شیراز،ایران
2 دانشگاه آزاد اسلامی،واحد شیراز،ایران
چکیده
چکیده قاعده تقدّم فسخ بر امضاء از مباحث بنیادین فقه امامیه و حقوق قراردادهاست که نقش مهمی در تبیین آثار و نتایج اعمال خیارات دارد. مقنن ایران در ماده ۴۵۲ قانون مدنی، به این قاعده تصریح کرده است. تحلیل مبانی این قاعده نشان می دهد که با تحقق فسخ،موضوع امضاء منتفی می شود و ماهیت حمایتی خیار اقتضا دارد که اعمال آن بر امضاء مقدم باشد.همچنین بر پایه اصل بقاء خیار،امضای یک دارنده خیار صرفا حق شخصی او را ساقط می کند،نه حق دیگران.از حیث سببیت حقوقی و اثر بر عقد و سیره عقلائی ،فسخ بر امضاء تقدم دارد.با توجه به متعلق حق و اصل استقلال خیار،این قاعده در وضعیت حق فسخ مشترک نیز جریان دارد.هرچند در فروض تعدد متعاقدین و انتقال خیار به ورثه ،درعقود غیر قابل تجزیه،اعمال حق فسخ با محدودیت های اجرایی مواجه می گردد.زیرا ممکن است اجرای انفرادی حق فسخ متضمن تصرف در حق مشاع دیگران باشد و یا موجب تبعیض نسبت به طرف معامله گردد.خیار،در وضعیت حق فسخ مشترک،در ذات خود عام بدلی اما در مقام اجرا،صورت عام مجموعی دارد.قانونگذار در مواد 432 قانون مدنی و بند 4 ماده 12 قانون روابط موجر و مستاجر مصوب 1356 ، به این محدودیت های اجرایی نظر داشته است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

منابع و مآخذ:
-       انصاری، مرتضی، (1420ق)، کتاب المکاسب (جلد5)، انتشارات انوار المهدی.
-       امامی، سیدحسن، (1403)، حقوق مدنی(جلد 1)، انتشارات اسلامیه.
-       حسینی شقرائی عاملی نجفی، سید محمد جواد بن محمد، (1397)، مفتاح الکرامه فی شرح قواعد العامه(جلد 4)، دفتر انتشارات اسلامی.
-       خوئی، ابوالقاسم، (1375)، مصباح الفقاهه(جلد 3)، انتشارات مؤسسه انصاریان.
-       دهخدا، علی اکبر، (1373)، لغت نامه دهخدا، انتشارات دانشگاه تهران.
-       زراعت، عباس، (1397)، خودآموز مکاسب، انتشارات جنگل جاودانه.
-       شهیدی، مهدی، (1397)، سقوط تعهدات (جلد 5)، انتشارات مجد.
-       عمید، حسن، (1361)، فرهنگ عمید، انتشارات امیرکبیر.
-       عباسی زنجانی، محمد مسعود، (1403)، ترجمه و شرح مکاسب(جلد 9)، انتشارات دارالعلم.
-       فاضل لنکرانی، محمدجواد، (1399)، درس مکاسب، خیارات، جلسه 38، سایت درس گفتار.
-       کاتوزیان، ناصر، (1395)، قواعد عمومی قراردادها(جلد 5)، انتشارات شرکت سهامی انتشار.
-       معین، محمد، (1386)، فرهنگ معین، انتشارات زرین.
-       مجاهد طباطبایی، سید محمد، (بی تا)، کتاب المناهل (چاپ1)، انتشارات مؤسسه آل البیت (ع).
-       مرتاضی، احمد، صفرخانی، مهدی، (1394)، قواعد عمومی خیارات از نگاه فقه امامیه و حقوق موضوعه ایران،       دو فصلنامه علمی-ترویجی مطالعات فقه اسلامی و مبانی حقوق.
-       نائینی، میرزا محمد حسین، (1428ق)، منیة الطالب فی حاشیه المکاسب (جلد1)، انتشارات المکتبه المحمدیه.
-       نراقی، مولی محمد بن احمد، (1415ق)، مستند الشیعه فی احکام الشریعه(جلد 14)، انتشارات مؤسسه آل البیت (ع).
-       یزدی، محمدکاظم بن عبدالعظیم، (1414ق)، العروة الوثقی(جلد 2)، انتشارات داوری.