نشریه علمی تخصصی فقهی و حقوقی عرشیان فارس

نشریه علمی تخصصی فقهی و حقوقی عرشیان فارس

بررسی تطبیقی قرارداد های الکترونیکی از دیدگاه فقه امامیه و قانون ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد، رشته حقوق خصوصی، دانشگاه آپادانا شیراز
2 استادیار و عضو هیئت علمی مؤسسه آموزش عالی آپادانا، شیراز، ایران
چکیده
تجارت الکترونیکی، توافق بین دو شخص می‌باشد که از طریق شبکه‌ای بین‌المللی (اینترنت) در مقابل ایجاب فروشنده، و قبول طرف خریدار از، راه دور صادر می‌شود و این نیز از طریق وسایل سمعی و بصری صورت می‌گیرد. این کار پژوهشی با مراجعه به منابع فقهی و حقوقی صورت گرفته است بر اساس قوانین موضوعه قراردادها و تعهدات در بستر نظام حقوقی حاکم یا بر اساس توافق طرفین قرارداد بر یک قانون خواهد بود، محل نزاع مقاله در جایی است که متعاملین در قرارداد الکترونیکی، یکی ایرانی و دیگری خارجی باشد که قانون حاکم بر حل مخاصمات در قرارداد الکترونیکی کدام است؟ در این تحقیق به کیفیت و چگونگی قوانین حاکم بر قراردادها الکترونیک وهمچنین مرجع حل اختلاف در فقه امامیه و قانون موضوعه ایران پرداخته شده است. با توجه به بررسی انجام گرفته در آثار علمای برجستۀ فقه امامیه و حقوق ایران نیز نمی‌توان گفت این نوع قرارداد تعریف شده یا حداقل تعریف دقیقی از آن ارائه شده است که حتی در تعریف خود عقد، در میان علمای فقه و در میان حقوقدانان اختلاف نظر وجود دارد. ساده‌ترین و عام ترین تعریفی که از این نوع قرارداد بیان شده، قراردادی می‌باشد که به وسیله دستگاه‌های الکترونیکی منعقد می‌شود. این تعریف نیز به نظر نمی‌رسد تعریف دقیق و منطبق با قانون تجارت الکترونیک ایران باشد مطمح نظر می‌باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

منابع و مآخذ:
الف) کتب
-   قرآن کریم، مترجم پور جوادی، کاظم(1414ق)، ناشر بنیاد دائرة المعارف اسلامی، ویراستار بهاء الدین خرمشاهی، تهران، چاپ اول.
-   ابن شهر آشوب مازندرانی، محمد ابن علی، (1391ش)، متشابه القرآن و مختلفه، ناشر دار بیداری للنشر، قم، چاپ اول.
-   جعفری هرندی، (1384ش).قاعده نفی سبیل و کاربرد آن در روابط بین­الملل، مجله پژوهش های فقه و حقوق اسلامی، بهار، پیش شماره 2 .
-   الماسی، نجاد علی، (1387ش)، حقوق بین­الملل خصوصی، نشر میزان، تهرآن، چاپ ششم.
-   الماسی، نجاد علی، (1392ش)، تعارض قوانین، ناشر مرکز نشر دانشگاهی، تهران، چاپ بیست و چهارم.
-   شهید ثانی، زین الدین بن علی عاملی،(1410ق)، الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، شارح سید محمد کلانتر، ناشر کتاب فروشی داوری، قم، چاپ اول.
-   شیخ طوسی، محمد ابن الحسن، (1407ق)، تهذیب الاحکام، مصحح حسن موسوی خراسان، ناشردارالکتاب الاسلامیه، تهران، چاپ چهارم.
-  انصاری، مرتضی بن محمد امین (1415ق)، القضاء و الشهادات، ناشر کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری، قم، چاپ اول.
-   شیخ حر عاملی، محمد بن حسن، (1376ش)، الفصول المهمه فی اصول الائمه( تکمله الوسائل)، مصحح محمد بن محمد الحسین القائنی، ناشر موسسه معارف اسلامی امام رضا علیه السلام، قم، چاپ اول.
-   سلیمانی آشتیانی، مهدی و درایتی، محمد حسین، (1387ش)، مجموعه رسائل در شرح احادیثی از کافی، ناشر دار الحدیث، قم، چاپ اول.
-   آهنی، بتول، (1383)، انعقاد قراردادهای الکترونیکی، تهران، ندای صادق.
-   مقامی نیا، محمد (1391). " نحوه انعقاد قراردادهای الکترونیکی و ویژگی های آن" دانش حقوق مدنی، دوره یک،  ش 1.
-   کاتوزیان، ناصر(1383). قواعد عمومی قرارداد ها، جلد 1، تهران، شرکت سهامی انتشار.
-   مصطفوی، محمد کاظم(1417ق). القواعد مائه قاعده فقهیه معنی و مدرکا و موردا، قم، موسسه نشر اسلامی.
-   بختیار، آسیه؛ نوراللهی، نیما؛ بختیار نصر آبادی، حسینعلی، (1395) تأثیرات تجارت الکترونیک بر بازاریابی خدمات بیمه­ای ، تهران، کنفرانس بین المللی مدیریت و حسابداری.
-   نائینی، محمدحسین، (1376) فوائد الاصول، ج3، قم: موسسه النشر الاسلامی.
-   نراقی، ملا احمد، (1408) مستند الشیعه، ج14،قم: موسسه آل البیت(ع).
-   حمارشه، ریاض ولید، عقد البیع الالکترونی فی ظل التجاره الالکترونیه انعقاده، شماره 5، 2008.
-   قانون تجارت الکترونیک مصوب، 1382.
-   جعفری لنگرودی، محمد جعفر، 1369، دوره حقوق مدنی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
-   جعفری لنگرودی، محمد جعفر، 1370، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، چاپ پنجم، تهران، انتشارات گنج دانش.
-   داراب پور، مهراب، 1374 ، حقوق بیع بین­المللی، چاپ اول، تهران، انتشارات گنج دانش.
-   رفیعی، محمدتقی، 1378 ، مطالعه تطبیقی غرر در معامله در حقوق اسلام و ایران و کنوانسیون بیع بین­المللی، قم.
-   شهیدی، مهدی، 1382، تشکیل قراردادها و تعهدات، چاپ سوم، تهران، انتشارات مجد.
-   امیری قائم مقامی، عبدالحمید، 1378، حقوق تعهدات، تهران، انتشارات میزان.
-   فیروزآبادی، مجد الدین محمد یعقوب، القاموس المحیط، مؤسسه الرساله، بیروت، جلد11، 1383.
-   علی حیدر، درر الاحکام شرح مجله الاحکام، دار النشر الکتب العلمیه، ج 1، 2003.
-   امامی، سید حسن، حقوق مدنی، انتشارات اسلامیه، 1380.
-   کاتوزیان، قواعد عمومی قرارداد ها، ج 1، 1382.
-   کاتوزیان، ناصر، دوره مقدماتی حقوق مدنی اعمال حقوقی قرارداد ایقاع، شرکت سهامی انتشار، ج 1 ، 1379.
-   کاتوزیان، ناصر، قواعد عمومی قرارداد ها، ج 2، 1372.
ب) مقالات و پایان نامه ها
-   آهنی، بتول، 1383 ، انعقاد قراردادهای الکترونیکی، مجله فقه و حقوق خانواده، شماره 34.
-   السان، مصطفی، 1384 ، تشکیل قراردادهای الکترونیکی، فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، شماره 36 .
-   بنانیاسری، ماشاالله، 1385 ، تشکیل قرارداد در فضای سایبر: مقدمه ای بر حقوق تجارت الکترونیک، مجله کانون، شماره 35 .
-   قربانوند، محمدباقر، 1389، زمان و مکان تشکیل قرارداد الکترونیکی، فصلنامه پژوهش حقوق، شماره 29 .
-   مقامی نیا، محمد، 1391 ، نحوه انعقاد قراردادهای الکترونیکی و ویژگی­های آن، فصلنامه دانش حقوق مدنی، شماره ۱.
-    صالی ناصح، مرتضی، 1384، امضای الکترونیک و جایگاه آن در ادله اثبات دعوی، مجله کانون، شماره 59.
منابع غیرفارسی
-   الدسوقی ابواللیل، 2003،الجوانب القانونیه للتعاملات الاکترونیه، طبع مجلس النشر العلمی بجامعه الکویت، الکویت.