چکیده
حقوق مالکیت فکری به‌عنوان یکی از ارکان حمایت از نوآوری، خلاقیت و رقابت اقتصادی، در سال‌های اخیر جایگاه مهمی در سیاست کیفری ایران یافته است. قانون‌گذار ایرانی با جرم‌انگاری رفتارهایی نظیر نقض اختراع، سوءاستفاده از علائم و نام‌های تجاری و بهره‌برداری غیرمجاز از حقوق فکری، تلاش کرده است از منافع صاحبان این حقوق حمایت کند. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی، جایگاه حقوق مالکیت فکری در نظام حقوق کیفری ایران و سیاست کیفری تقنینی حاکم بر جرایم مرتبط با آن را بررسی می‌کند. در این پژوهش، مبانی قانونی جرم‌انگاری نقض حقوق مالکیت فکری، ارکان قانونی، مادی و معنوی جرایم مربوط به نقض علائم و نام‌های تجاری و نیز مسئولیت کیفری ناشی از این جرایم تحلیل شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اگرچه قوانین ایران در جهت حمایت کیفری از حقوق مالکیت فکری توسعه یافته‌اند، اما همچنان چالش‌هایی مانند ابهام در برخی مقررات، ضعف ضمانت‌اجراهای کیفری، مشکلات اجرایی و عدم هماهنگی کامل با تحولات تجارت الکترونیکی و استانداردهای بین‌المللی وجود دارد. در نتیجه، بازنگری در سیاست کیفری و تقویت سازوکارهای تخصصی رسیدگی می‌تواند موجب افزایش کارآمدی حمایت کیفری از حقوق مالکیت فکری شود.
کلیدواژه‌ها: حقوق مالکیت فکری، سیاست کیفری، علائم تجاری، مسئولیت کیفری