Arshian Fars Jurisprudential and Legal Journal

Arshian Fars Jurisprudential and Legal Journal

A Jurisprudential Re-reading of the Scope of Obedience to Parents and Mentors: The Conflict between the Mawlawī and Irshādī Approaches in Tension with the Right of Obedience

Document Type : Original Article

Authors
1 Department of Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Ramhormoz Branch, Islamic Azad University, Ramhormoz, Iran
2 Department of Law, Ramh.C., Islamic Azad University, Ramhormoz, Iran
3 Department of Education, Arvand International Branch, Islamic Azad University, Arvand, Iran
10.22034/jlpa.2026.246475
Abstract
The primary objective of this research is to re-examine the boundaries of obedience and to provide a coherent model for resolving educational conflicts within the 'sphere of permissibility' (al-farāgh). Utilizing a descriptive-analytical method and employing the rules of Usūl al-Fiqh (Principles of Jurisprudence), this study analyzes the nature of discourses and the four proofs. The findings indicate that reducing all educational commands to 'guidance-based rulings' is incorrect. Regarding parents, although the primary rule is the absence of inherent guardianship (wilāyah), their commands in matters of permissibility acquire a Sharia-based character and become binding due to the secondary principle of 'the prohibition of causing harm' (hurmat al-idhā’) and the 'obligation of filial piety' (wujūb al-birr). As for educators, commands pertaining to veneration and humility possess a 'Sovereign-essential' (Mawlawī Nafsī) nature or are highly recommended (mustahabb mu'akkad). Ultimately, by proving the theory of 'Extensive Sovereignty' (al-mawlawiyyah al-ṭūliyyah), the research demonstrates that obedience to parents and educators is subordinate to obedience to God; meaning that, in the absence of disobedience to the Creator, respecting their rights—as an instance of divine obedience—takes precedence over other recommended acts and holds legal validity."
Keywords
Subjects

-        قرآن کریم.
-        ابن‌بابویه، محمد بن علی (شیخ صدوق). (۱۳۸۵ ق). علل الشرائع. نجف: المکتبة الحیدریة.
-        ابن‌منظور، محمد بن مکرم. (۱۴۱۴ ق). لسان العرب (جلد ۸). بیروت: دار صادر.
-        اردبیلی، احمد بن محمد (مقدس اردبیلی). (۱۴۰۳ ق). زبدة البیان فی براهین أحکام القرآن. تهران: کتابفروشی مرتضوی.
-        اعرافی، علیرضا. (۱۳۹۵). فقه تربیتی (دوره دروس خارج). قم: مؤسسه فرهنگی هنری اشراق و عرفان.
-        اعرافی، علیرضا. (۱۳۹۵). فقه تربیتی: مبانی و پیش‌فرض‌ها (جلد ۱). قم: مؤسسه فرهنگی هنری اشراق و عرفان.
-        اعرافی، علیرضا. (۱۴۰۰). فقه تربیتی: آداب مشترک تعلیم و تعلم (جلد ۷). قم: مؤسسه فرهنگی هنری اشراق و عرفان.
-        باقری، خسرو. (۱۳۹۴). نگاهی دوباره به تربیت اسلامی (جلد ۱). تهران: انتشارات مدرسه.
-        پاینده، ابوالقاسم (گردآورنده). (۱۳۸۲). نهج الفصاحة: مجموعه‌ کلمات قصار حضرت رسول (ص). تهران: دنیای دانش.
-        تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد. (۱۳۶۶). غرر الحکم و درر الکلم. (ترجمه و تصحیح سید مهدی رجائی). قم: دار الکتاب الإسلامی.
-               حر عاملی، محمد بن حسن. (۱۴۰۹ ق). وسائل­الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة. قم: مؤسسه آل البیت (ع) لإحیاء التراث.
-        حرانی، حسن بن علی (ابن شعبه). (۱۳۹۴). تحف­العقول عن آل الرسول. قم: انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
-        خراسانی، محمد کاظم بن حسین (آخوند). (۱۴۰۹ ق). کفایة الأصول. قم: مؤسسه آل البیت (ع) لإحیاء التراث.
-        داودی، محمد. (۱۳۹۶). سیره تربیتی پیامبر (ص) و اهل بیت (ع): تربیت فرزند (جلد ۲). قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
-        رهنما، اکبر. (۱۳۹۱). تعلیم و تربیت اسلامی. تهران: نشر آییژ.
-        شرفی، محمدرضا. (۱۳۹۳). جوان و نیروی چهارم زندگی. تهران: سروش.
-        صدر، سید محمدباقر. (۱۴۱۷ ق). دروس فی علم الأصول (الحلقة الثالثة). بیروت: دار المنتظر.
-        طباطبایی، سید محمدحسین. (۱۴۱۷ ق). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
-               عاملی، زین‌الدین بن علی (شهید ثانی). (۱۴۱۳ ق). مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام. قم: مؤسسه المعارف الإسلامیة.
-        علی محمدی، طاهر و نظرپور، حمزه . (1399). «تحلیل و نقد فقهی ـ حقوقی ماده 1177 قانون مدنی». آموزه‌های فقه مدنی، 12(22)، 231-252. doi: 10.30513/cjd.2020.1123
-        فیاض، منوچهر. (۱۳۸۹). تعلیم و تربیت در نهج‌البلاغه. اصفهان: دانشگاه علوم پزشکی اصفهان.
-        کاشف‌الغطاء، جعفر بن خضر. (۱۴۲۲ ق). کشف الغطاء عن مبهمات الشریعة الغراء (طبع جدید). قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم (بوستان کتاب).
-        کلینی، محمد بن یعقوب. (۱۳۶۵). الکافی. تهران: دار الکتب الإسلامیة.
-        مطهری، مرتضی. (۱۳۸۸). تعلیم و تربیت در اسلام. تهران: انتشارات صدرا.
-        مظفر، محمدرضا. (۱۳۸۸). اصول الفقه. قم: انتشارات اسماعیلیان.
-        موسوی گلپایگانی، سید محمدرضا. (۱۴۱۲ ق). نتائج الأفکار در احکام فقهی (یا کتاب الحج). قم: دار القرآن الکریم.
-        میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمدحسن. (۱۴۱۳ ق). جامع الشتات فی أجوبة السؤالات. تهران: مؤسسه کیهان.
-        میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمدحسن. (۱۴۳۰ ق). القوانین المحکمة فی الأصول. قم: مدینة العلم.
-        نائینی، محمدحسین. (۱۳۷۶). تنبیه الأمة و تنزیه الملة. (با مقدمه و حواشی سید محمود طالقانی). تهران: شرکت سهامی انتشار.
-        نائینی، محمدحسین. (۱۴۱۱ ق). المکاسب و البیع. (تقریرات محمدتقی آملی). قم: مؤسسه النشر الإسلامی التابعة لجماعة المدرسین.
-        نجفی، محمدحسن (صاحب جواهر). (۱۴۰۷ ق). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.