نشریه علمی تخصصی فقهی و حقوقی عرشیان فارس

نشریه علمی تخصصی فقهی و حقوقی عرشیان فارس

اعراض از حسن نیت در اعتراض ثالث اجرایی در حقوق ایران و کامن لا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه حقوق، واحد تفت، دانشگاه آزاد اسلامی، تفت، ایران.
2 گروه حقوق خصوصی، واحد یزد ، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران
10.22034/jlpa.2026.246483
چکیده
اعتراض ثالث به عنوان یک مفهوم کلی حقوقی در نظام های قانونی مختلف به شیوه های گوناگون مورد اشاره و اجرا قرار گرفته است. هنگامی که فردی نه در جریان دادرسی عادی یا فوری حضور داشته و نه به عنوان طرف دعوی دعوت شده باشد، اما رای یا تصمیم قضایی صادره به گونه ای حقوق او را نقض کند، قانون گذار امکان اعتراض ثالث را پیش بینی کرده است تا به حقوق ادعایی او رسیدگی شود. بدیهی است، در مواردی که معترض ثالث هنگام توقیف مال حکم قطعی را ارائه می کند، مشکلی پیش نمی آید، زیرا با فرض قابل پذیرش دانستن اعتراض ثالث اجرایی هنگام توقیف مال، در هر حال، حکم قطعی مربوط به زمان قبل از توقیف می شود،در این خصوص ضروری است قضات دادگاه با شناسایی موضوع و تذکر به مسئولان شعب، تمهیدات لازم را برای رسیدگی سریع تر و بدون تشریفات لازم فراهم کنند. گاهی این طریق که در جهت احقاق حق در نظر گرفته شده است، دستاویزی جهت سوء استفاده غیر ذیحق یا بدهکار دارای سوئ نیت قرار می گیرد و دستگاه قضایی و احقاق حق را با مشکل جدی روبرو می نماید . اما وظیفه دیگر قاضی کنترل سوء رفتار و عدم حسن نیت است. یکی از بهترین و فوری‌ترین ضمانت اجرای سوءاستفاده از حق، سلب حق است. بنابراین، ابطال دعوای واهی و عدم رسیدگی به آن، عدم پذیرش مال مستهلک معرفی شده با انگیزه تأخیر در اجرای حکم، رد ادعای واهی و اعمال ضمانت اجرای ادعاهای واهی و غیره یک وظیفه است. معیارهایی که قانونگذار در ماده ۱۳۲ قانون مدنی از رفع نیاز و دفع ضرر سخن می‌گوید، قاضی از کشف قصد واقعی مالک معاف است. اما از سوی دیگر، قاضی می‌تواند با توجه به وضع موجود تشخیص دهد که آیا عمل مدیون حکم، متعارف است یا به منظور تأخیر در اجرای حکم.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

منابع فارسی:
-         اباذری فومشی، منصور. قانون اجرای احکام مدنی در نظم حقوقی کنونی. تهران: خرسندی، 1386.
-         احمدی، نعمت. آیین دادرسی مدنی. تهران: اطلس، 1385.
-         جعفری لنگرودی، محمدجعفر. دانشنامه حقوقی. جلد اول. چاپ چهارم. تهران: امیرکبیر، 1372.
-         جعفری لنگرودی، محمدجعفر، مبسوط در ترمینولوژی حقوق (ج1)، تهران: گنج دانـش، چاپ چهارم، 1383 .
-         حسینی، سید محمدرضا. قانون اجرای احکام مدنی در رویه قضایی. چاپ دوم. تهران: بینه، 1384.
-         حیاتی، علی‌عباس. قانون اجرای احکام مدنی در نظم حقوقی کنونی. چاپ اول. تهران: میزان،1390.
-         دالوری، محمدرضا، شرح و تحلیل قانون دیوان عدالت اداری، تهران: جنگل، 1394.
-         دولاح، عبدالصمد. اعتراض شخص ثالث در دادرسی‌های مدنی. چاپ دوم. تهران: دادگستر، 1386.
-         رضایی رجانی، ولی‌الله. اجرای احکام مدنی. چاپ اول. تهران: جاودانه، 1385.
-         شمس، عبدالله. آیین دادرسی مدنی. جلد اول. چاپ یازدهم. تهران: دراک، 1385.
-         صدرالحفاظی، نصرالله، نظارت قضایی بر اعمال دولت در دیوان عدالت اداری،تهران: شهریار، چاپ اول، 1372.
-         صدرزاده افشار، محسن. آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، چاپ نهم. تهران: جهاد دانشگاهی، 1385.
-         صفایی، سید حسین، دوره مقدماتی حقوق مدنی: قواعد عمومی قراردادها، ج2، تهران: میزان، چاپ ششم، 1387.
-         طباطبایی مؤتمنی، منوچهر، حقوق اداری تطبیقی، تهران: سمت، چاپ سوم، 1387.
-         عبدالله شمس. «ثالث در صحنه توقیف». مجله تحقیقات حقوقی دانشگاه شهید بهشتی 21 (1377): 65-85.
-         کاتوزیان، ناصر. قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی. چاپ یازدهم. تهران: میزان، 1384.
-         کاتوزیان، ناصر، اثبات و دلیل اثبات )جلد 2(، تهران: میزان، چاپ اول، 1383.
-         کاتوزیان، ناصر، اعتبار امر قضاوت شده در دعوای مدنی، تهران: کانون وکلای دادگستری، 1386.
-         کرامت، قاسم. «بررسی تطبیقی اعتراض شخص ثالث نسبت به بازداشت مال». پایان‌نامه ارشد، تهران: دانشگاه شهید بهشتی، 1376.
-         مالوری، فیلیپ، اندیشه‌های حقوقی، ترجمه: مرتضی کلانتریان، تهران: آگاه، چاپ اول، 1383.
-         متین دفتری، احمد، آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، تهران: مجد، 1387.
-         محمودی، جواد، بررسی تحلیلی دادرسی اداری در حقوق ایران، تهران: جنگل، 1393.
-         مدنی، جلال‌الدین. آیین دادرسی مدنی. جلد سوم. چاپ پنجم. تهران: پایدار، 1378.
-         مدنی، سید جاللالدین، آیین دادرسی مدنی، تهران: میزان، .1392
-         مهاجری، علی. شرح جامع قانون اجرای احکام مدنی. چاپ اول. تهران: فکرسازان، 1383.
-         مهاجری، علی، شرح جامع قانون اجرای احکام مدنی ج2، تهران: فکرسازان، چاپ دوم، 1386.
-         مهرپور، حسین، نظام بین المللی حقوق بشر، تهران: مطالعات، چاپ ششم، 1394.
-         مولابیگی، غلامرضا، صلاحیت و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، تهران: جنــگل، 1393.
-         نهرینی، فریدون. دستور موقت در حقوق ایران و پژوهشی درحقوق تطبیقی. چاپ اول. تهران: گنج دانش، 1387.
-         نوکنده‌ای، عزیز، تفسیر قضایی آیین دادرسی مدنی، تهران: نگار، 1390.
-         هاشمی، سید محمد، حقوق اساسی و آزادی‌های اساسی، تهران: میزان، 1384.
-         واحدی، قدرت الله، آیین دادرسی مدنی، تهران: میزان، 1388.
منابع لاتین:
-         Holy Quran [In Arabic]
-         Al-Sanhouri, Abdul Razzaq(No date). The Medium in the Description of the Civil law , Beirut: Arabic heritage revival house [In Arabic]
-         Amid, Hassan(2005). Persian Dictionary, Tehran: Amirkabir Publication [Inersian]
-         Ashtiani, Mohammad Hassan (2004). Judgment book, Qom: Zohair [ In Arabic]
-         Baheiri, Abdul Wahab(1997). Sharia tricks incompatible with Jurisprudence, Translator: Saberi, Hossein, Mashhad: Astan Quds Razavi Research Foundation [In Persian]
-         Bahrani, Yusuf Ibn Ahmad (1984). Gardens overlooking in the Decreese of His Holy Family, Qom: Qom Seminary [In Arabic]
-         Dehghani Firouzabadi, Hossein (2018). A Trick in Civil Proceedings, Tehran: Fekrsazan Publication [In Persian]
-         Gerami, Hossein and Foroughi, Mohammad (2015). Article-by-article Description of the Law on the Execution of Financial Convictions Approved in 1394, Tehran: Jangal Publication [In Persian]
-         Hayati, Ali Abbas (2015). Implementation of Civil Judgments in the CurrentLegal system, Tehran: Mizan Publication [In Persian]
-         Jafari Langroudi, Mohammad Jafar (1381). Encyclopaedia of Islamic Sciences (Judicial), Tehran: Ganj Danesh Publication [In Persian]
-         Jafari Langroudi, Mohammad Jafar (1999). Expanded on Legal Terminology, Tehran: Ganj Danesh Publication [In Persian]
-         Jafari Langroudi, Mohammad Jafar (2000). Expanded on Legal Terminology, Tehran: Ganj Danesh Publication [In Persian]
-         Karimi, Abbas (2010). Civil Procedure Law, Tehran: Majd Scientific and Cultural Assembly (Majd Publication) [In Persian]
-         Kashani, Mahmoud (1975). The Theory of Fraud Against the Law (Tricks(, Tehran: National University of Iran Publication [In Persian
-         Katouzian, Nasser (1997). Requirements Outside the Contract, Tehran: University of Tehran Publication [In Persian]
-         Madani, Seyed Jalaluddin (1997). Code of Civil Procedure, Tehran: Paydar Publication [In Persian]
-         Makarem Shirazi, Nasser (2004). Shariah Tricks and Correct Solutions in Islamic Jurisprudence, Qom: Al-Imam Ali Ibn Abi Taleb (AS) School [In Persian]