نشریه علمی تخصصی فقهی و حقوقی عرشیان فارس

نشریه علمی تخصصی فقهی و حقوقی عرشیان فارس

تحلیل و مقایسه نقش و جایگاه تقصیر در مسئولیت کیفری و مدنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اهواز، اهواز، ایران
2 گروه حقوق، واحد رامهرمز، دانشگاه آزاد اسلامی، رامهرمز، ایران:
چکیده
حقوق موضوعه ایران و عمده قواعد و قوانین حقوقی آن متأثر از نقش تقصیر در مسئولیت کیفری و مدنی است. از آنجایی که الزام شخص به پاسخ­گویی در قبال تعرض به حقوق دیگران، خواه به جهت تعرض به حقوق مدنی یا کیفری صورت گیرد، پردازش نقش و جایگاه تقصیر در مسیولیت کیفری و مدنی نمایان می‌گردد. پژوهش با هدف تطبیق تقصیر در مسئولیت کیفری و مدنی و با روش توصیفی- تحلیلی در تلاش است تا نقاط افتراق و اشتراک تقصیر در مسئولیت کیفری و مدنی را بیان نماید. برآیند این­که در ارتباط با اشتراک مسئولیت مدنی و کیفری با نقش پردازی تقصیر می‌توان بیان نمود وجود تقصیر یکی از شروط لازم برای تحقق مسئولیت کیفری و مدنی است. مضاف براین، موضوع جنایات شبه عمد نقطه اشتراک مسئولیت کیفری ومدنی محسوب می‌گردد. نقطه افتراق تقصیر در مسئولیت مدنی و کیفری به این صورت است که هر گاه تقصیر و بی‌احتیاطی و خطا در انجام رفتار شخص بر اثر ندانم کاری و عدم آگاهی باشد، مسئولیت به صورت کیفری خواهد بود و در این حالت شخص زیان دیده باید تقصیر زیان زننده را اثبات نماید و لیکن در جایی که در بین اشخاص، قراردادی موجود است در حوزه مسئولیت مدنی دیگر شخص متضرر از خسارت، نیازی به اثبات تقصیر ندارد و دارا بودن قرارداد بین طرفین افاقه می‌نماید و تقصیر به خودی خود اثبات شده تلقی می‌گردد.
کلیدواژه‌ها

منابع و مآخذ:
-       ارجمند دانش، جعفر، (1388ش)، ترمینولوژی حقوق جزای اسلامی، تهران: انتشارات بهبهانی.
-       اصلانی، حمیدرضا، (1384ش)، مفهوم و جایگاه تقصیر در مسئولیت قراردادی و قهری، مجله الهیات و حقوق، شماره 15.
-       اقبالی، میثم، (1395ش)، مسئولیت مدنی و مصادیق آن، تحقیقات جدید در علوم انسانی، شماره‌ 6.
-       امامی، حسن، (1378ش)، حقوق مدنی، تهران: انتشارات اسلامیه.
-       امینی، عیسی، (1391ش)، نقش تقصیر در مسئولیت مدنی و مقایسه با حقوق کامن لا، تحقیقات حقوقی آزاد، شماره 18.
-       بابایی، ایرج، (1399ش)، مفهوم مسئولیت مدنی، مجله‌ دانشنامه‌های حقوقی، شماره‌ 6.
-      بادینی، حسن، (1384ش)، فلسفه مسئولیت مدنی، تهران: شرکت سهامی انتشار.
-       باوی، محمود، (1393ش)، مقایسه‌ تقصیر در مسئولیت مدنی و کیفری، پژوهش حقوقی، شماره‌ 2.
-       بجنوردی، محمد حسن، (1371ش)، قواعد فقهی، قم: موسسه اسماعیلیان.
-       جعفری لنگرودی، محمد جعفر، (1387ش)، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، تهران: بنیاد راستا.
-       حاجی عزیزی، بیژن، (1392ش)، فرض سببیت در مسئولیت قراردادی، مجله مفید، شماره‌ 100.
-       خدادی، ابوالقاسم، (1400ش)، بسط نظریه تقصیر در قانون مجازات اسلامی مصوب1392، مجله فقه جزای تطبیقی، شماره 1.
-       شامبیاتی، هوشنگ، (1375ش)، حقوق جزای عمومی، تهران: انتشارات ژوبین.
-       صادقی، هادی، (1378ش)، جرائم علیه اشخاص، تهران: انتشارات میزان.
-       صانعی، پرویز، (1371ش)، حقوق جزای عمومی، تهران، انتشارات گنج دانش.
-       عباسی، عاطفه، (1397ش)، متولی بار اثبات موانع تحقق مسئولیت کیفری در نظام حقوقی ایران، پژوهشنامه حقوق اسلامی، شماره‌ 48.
-      عمید، حسن، (1357ش)، فرهنگ عمید، تهران: انتشارات جاویدان.
-       قیاسی، جلال الدین، (1394ش)، تسبیب در قوانین کیفری، تهران: انتشارات جنگل.
-       کاتوزیان، ناصر، (1388ش)، تحول تقصیر در مسئولیت مدنی، مجله حقوق و علوم سیاسی، شماره 1.
-       کاتوزیان، ناصر، (1390ش)، الزامات خارج از قرارداد، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
-       کاظمی، محمود، (1384ش)، آثار تقصیر زیان‌دیده بر مسئولیت مدنی، دانشگاه امام صادق (ع)، شماره 28.
-       محسنی، فرید، (1398ش تأثیر مسئولیت کیفری و مسئولیت مدنی، تحقیقات حقوقی، شماره 86.
-       مکارم شیرازی، ناصر،(1416ق)، القواعد الفقهیه، قم: مدرسه امام علی ابن ابیطالب(ع).
-       میرسعیدی، سیدمنصور، (1383ش)، مسؤولیت کیفری، تهران: نشر میزان.