نشریه علمی تخصصی فقهی و حقوقی عرشیان فارس

نشریه علمی تخصصی فقهی و حقوقی عرشیان فارس

امکان سنجی تعارض مقررات مندرج در معاهدات بین المللی ایران با قوانین داوری ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
2 دانشیار گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
چکیده
این مقاله به بررسی امکان وقوع تعارض میان مقررات داوری مندرج در معاهدات بین‌المللی ایران (به‌ویژه معاهدات دوجانبه سرمایه‌گذاری) با قانون داوری تجاری بین‌المللی ایران و سایر قوانین داخلی، می‌پردازد. مسئله اصلی این است که آیا مقررات داخلی ایران، در تعارض با تعهدات بین‌المللی ایران در حوزه داوری قرار می‌گیرد؟ روش تحقیق در این پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و رویه داوری بین‌المللی تدوین شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که عمده تعارضات در سه محور قابلیت داوری دعاوی مربوط به اموال عمومی و دولتی (ناشی از اصل ۱۳۹ قانون اساسی و ماده 457 آیین دادرسی مدنی)، اِعمال معیار نظم عمومی (بند2 ماده 34 قانون داوری تجاری بین المللی) در ابطال یا شناسایی آرای داوری خارجی و در نهایت تعارض اولویت تبعیت از شرایط مندرج در معاهدات، متجلی می‌شوند. راهکارهای پیشنهادی شامل تفسیر مضیق از نظم عمومی، استفاده از آموزه‌های حقوق بین‌الملل نظیر قاعده استاپل، و لزوم شفاف‌سازی و درج تحفظ‌های مشخص در هنگام انعقاد و تصویب معاهدات است. این اقدامات برای ایجاد تعادل میان حاکمیت ملی و تسهیل تجارت بین‌الملل در ایران ضروری است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


منابع و مآخذ:
- آدمی ابرقویی، محمد؛ و دهقان اناری، امیرمهدی (1404). بازتاب ملاحظات حقوق بشر و منافع عمومی در معاهدات سرمایه گذاری از منظر حقوق عمومی: مطالعه تطبیقی با تمرکز بر معاهدات دوجانبه ایران. حقوق عمومی تطبیقی،۲(1)۲۳-1.
- اسلامی تبار، امیر؛ و راستگو خیاری، پوریا (1400). نظم عمومی و قواعد آمره در داوری تجاری بین المللی. فصلنامه علمی دیدگاه های حقوق قضایی، 27 (99)، 53- 76.
- انصاری، مرتضی (1394) کتاب المکاسب. ج5. قم: مجمع الفکر الاسلامی.
- بیات، فرهاد؛ و بیات، شیرین (1404). حقوق مدنی شرح جامع قانون مدنی. تهران: انتشارات رشد.
- پیران، حسین (1388). شرط التزام در معاهدات دو جانبه سرمایه گذاری. مجله حقوقی بین المللی، 26 (40)، 288-259.
- جعفری لنگرودی، محمد جعفر (1392). ترمینولوژی حقوق. تهران: انتشارات گنج دانش.
- رضائیان، رامین؛ و خدیمی، مسعود (1401). موانع اجرای آرای داوری داخلی و بین المللی با رویکردی بر اصل 139 قانون اساسی. فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین، 3 (10)، 196-173.
- سیفی، سید جمال (1403). اصل 139قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در آئینة آرای داوری بین المللی و تحفظ های ایران در معاهدات سرمایه گذاری. مطالعات حقوق عمومی،54 (1)،234-203.
- شهبازی نیا، مرتضی؛ عیسایی تفرشی، محمد ؛ و علمی، حسین (1392). مفهوم نظم عمومی در حقوق بین الملل خصوصی و جایگاه آن در داوری تجاری بین المللی. فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، 43 (1)، 111-93.
- شیروی، عبدالحسین (1401). حقوق تجارت بین الملل. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب دانشگاهی در علوم انسانی (سمت).
- -------------------- (1402). داوری تجاری بین المللی. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب دانشگاهی در علوم انسانی (سمت).
- علیدوستی، ناصر (1387). ظرفیت های اصل 139 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه مطالعات راهبردی، 11(39)، 98-75.
- غمامی، سید محمد مهدی؛ و رضائی، مصطفی (1404). چالش های ارجاع به داوری اموال عمومی و دولتی موضوع اصل 139 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه حقوق اداری، 12(42)، 127-104.
- قوانین اساسی، مدنی، اجرای احکام مدنی، داوری تجاری بین المللی و کنوانسیون نیویورک ۱۹۵۸ راجع به شناسایی و اجرای آرای داوری خارجی
- کاتوزیان، ناصر (1401). قانون مدنی در نظم حقوق کنونی. تهران: بنیاد حقوقی میزان.
- کاویانی، کوروش (1380). اصل 139 قانون اساسی و شرط داوری در قراردادهای مصوب مجلس شورای اسلامی. فصلنامه علمی حقوق عمومی، 3(5)، 144-129.
- مدنی، سید جلال الدین (1370). مبانی و کلیات علم حقوق. تهران: نشر همراه.
- نائینی، هادی؛ جعفری سرشت، داود؛ و عیسی زاده، سعید (1402). تأثیرمعاهدات سرمایه گذاری دوجانبه بر جذب سرمایه گذاری خارجی در ایران: رویکرد مدل جاذبه. نشریه علمی (فصلنامه) پژوهشها و سیاستهای اقتصادی، 31 (107)، 238-213.
- نیک بخت، حمیدرضا (1402). داوری اختلافات مدنی-بازرگانی کتاب راهنمای عمل. تهران:شرکت چاپ و نشر بازرگانی.